Theo quy định tại khoản 3 Điều 10 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m trên ô tô, người lái xe phải sử dụng và hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em. Đồng thời, trẻ không được ngồi cùng hàng ghế với người lái xe.

    Quy định này bắt đầu được áp dụng từ ngày 1/7.

    Không sử dụng thiết bị an toàn có thể bị phạt đến 1 triệu đồng

    Theo Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, từ ngày 1/7 năm nay, người điều khiển ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế, hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em sẽ bị phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.

  Mỗi độ tuổi và thể trạng của trẻ lại đòi hỏi một loại ghế có thiết kế và tiêu chuẩn chịu lực phù hợp. (Ảnh Internet)

    Thiết bị an toàn theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT

    Theo quy chuẩn này, thiết bị an toàn cho trẻ em là thiết bị có khả năng bảo đảm an toàn cho trẻ ở tư thế ngồi hoặc nằm trên ô tô, được thiết kế nhằm giảm nguy cơ chấn thương khi xảy ra va chạm hoặc khi xe giảm tốc đột ngột bằng cách hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ.

    Thiết bị an toàn bao gồm Hệ thống ghế trẻ em CRS và Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS:

    Trong đó, Hệ thống ghế trẻ em CRS là tổ hợp gồm ghế, dây đai, khóa an toàn, thiết bị điều chỉnh cùng các phụ kiện như nôi hoặc tấm chắn va chạm, được thiết kế để lắp đặt chắc chắn lên ô tô. Ngoài cách phân nhóm theo cân nặng, CRS còn được phân thành các loại theo phạm vi sử dụng, gồm loại phổ thông, loại hạn chế, loại bán phổ thông và loại dành cho xe đặc biệt.

    Loại phổ thông có thể lắp ở hầu hết các vị trí ghế ngồi trên xe. Loại hạn chế chỉ lắp ở các vị trí ghế ngồi dành cho loại phương tiện cụ thể do nhà sản xuất ghế hoặc nhà sản xuất xe quy định. Loại dành cho xe đặc biệt được sử dụng trong các trường hợp dành cho xe đặc biệt hoặc xe đã được lắp sẵn hệ thống ghế trẻ em CRS.

    Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS gồm ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện (i-Size) và ghế trẻ em tích hợp ISOFIX ‘dành cho xe đặc biệt’. Trong đó, Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện (i-Size) là một loại Hệ thống ghế trẻ em phù hợp để sử dụng ở mọi vị trí ghế ngồi i-Size của xe ô tô; còn Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX ‘dành cho xe đặc biệt’ là loại Hệ thống ghế cho trẻ em được sử dụng cho loại xe đặc biệt.

    Một số trường hợp ngoại lệ đáng chú ý

    1. Ô tô kinh doanh vận tải hành khách được miễn áp dụng

    Theo quy định mới được bổ sung trong Luật số 118/2025, nghĩa vụ sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em không áp dụng đối với ô tô kinh doanh vận tải hành khách. Điều này đồng nghĩa với việc taxi truyền thống, taxi công nghệ, xe hợp đồng chở khách, xe khách chạy tuyến cố định hoặc xe du lịch... sẽ không bắt buộc phải sử dụng ghế trẻ em khi chở các khách hàng nhỏ tuổi.

    2. Ô tô chỉ có một hàng ghế

    Theo quy định, trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái xe. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với ô tô được thiết kế chỉ có một hàng ghế.

    Chủ yếu là các dòng xe tải van hai chỗ và xe bán tải cabin đơn. Trong những trường hợp này, người lái xe vẫn có thể để trẻ em ngồi trên hàng ghế trước, vì không còn vị trí nào khác trên ô tô có thể bố trí chỗ ngồi.

    3. Không phải mọi trẻ em đều phải dùng ghế trẻ em trên ô tô

    Nhiều người hiểu nhầm rằng mọi trẻ em khi ngồi trên ô tô đều phải sử dụng ghế trẻ em. Tuy nhiên, quy định chỉ áp dụng đồng thời với hai điều kiện: trẻ dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m. Nếu trẻ đáp ứng một trong hai điều kiện còn lại, tức là đã đủ 10 tuổi hoặc có chiều cao từ 1,35m trở lên, thì có thể ngồi trên ghế sẵn có của ô tô, cài dây đai an toàn theo quy định chung.

    Như vậy, theo quy định hiện hành, tất cả các loại xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách như taxi, xe hợp đồng, xe khách tuyến cố định, xe công nghệ, xe buýt... đều không thuộc phạm vi bắt buộc phải lắp thiết bị an toàn cho trẻ em. Tuy nhiên, người điều khiển các loại xe này không được phép để trẻ em ngồi ở hàng ghế lái, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.

    Mặc dù quy định bắt buộc trang bị thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô chủ yếu áp dụng đối với xe cá nhân, song việc chủ động sử dụng các thiết bị bảo vệ phù hợp trên mọi loại phương tiện vẫn là giải pháp cần thiết để bảo đảm an toàn cho trẻ nhỏ.

    Trong thực tế, trẻ em có nguy cơ chịu chấn thương nghiêm trọng hơn người lớn khi xảy ra va chạm giao thông. Việc sử dụng ghế an toàn, đệm nâng hoặc bố trí vị trí ngồi đúng quy định không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn góp phần hình thành thói quen tham gia giao thông an toàn ngay từ nhỏ.

Nguồn: Tạp chí phổ biến và tham vấn pháp luật.